काठमाडौं । चीनले तीव्र गतिमा विकास भइरहेको अटोनोमस सवारी साधन क्षेत्रलाई व्यवस्थित र सुरक्षित बनाउन पहिलो पटक एकीकृत राष्ट्रिय सुरक्षा मापदण्ड जारी गरेको छ ।
चीनको उद्योग तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले ‘इन्टेलिजेन्ट कनेक्टेड भेहिकलका अटोनोमस ड्राइभिङ प्रणालीका लागि सुरक्षा आवश्यकताहरू’ (जीबी ४४७२१-२०२६) मापदण्ड जारी गरेको हो ।
गत जुलाई ३० मा स्वीकृत यो बाध्यकारी मापदण्ड १ जुलाई २०२७ देखि पूर्ण रूपमा लागू हुने मन्त्रालयले जनाएको छ । यो मापदण्ड लेभल ३ र लेभल ४ प्रणाली जडान भएका एम र एन वर्ग (यात्रुवाहक र मालवाहक चारपाँग्रे) सवारी साधनमा लागू हुनेछ । यद्यपि, अटोमेटेड पार्किङ प्रणालीलाई भने यसमा समावेश गरिएको छैन ।
नयाँ मापदण्ड अनुसार अटोनोमस ड्राइभिङ प्रणालीहरू कम्तीमा पनि एक दक्ष र सजग मानवीय चालक जत्तिकै सुरक्षित हुनुपर्नेछ । प्रणालीले यात्रु तथा अन्य सडक प्रयोगकर्ताका लागि कुनै पनि किसिमको अनुचित वा अस्वाभाविक सुरक्षा जोखिम सिर्जना गर्न पाउने छैन ।
विशेष गरी लेभल ३ प्रणालीका लागि गाडीले प्राविधिक नियन्त्रण पुनः चालकलाई हस्तान्तरण गर्दा चालकको तत्परता निगरानी गर्ने सुविधा (ड्राइभर रेडीनेस मोनिटरिङ) अनिवार्य गरिएको छ। प्रणाली सक्रिय, निष्क्रिय वा तयार अवस्थामा रहेको संकेत स्पष्ट रूपमा चालकले बुझ्ने गरी देखाइनुपर्नेछ।
उत्पादक कम्पनीहरूले डिजाइन, विकास, उत्पादन र बिक्रीपछिको चरण गरी चार मुख्य आयामहरू सुरक्षा नीति, जोखिम व्यवस्थापन, सुरक्षा आश्वस्तता र सुरक्षा सुधारमा क्षमता अभिवृद्धि गर्नुपर्नेछ । अनुसन्धानका क्रममा सिमुलेसन, टेस्ट ट्रयाक र वास्तविक सडक परीक्षण अनिवार्य गरिएको छ।
प्रयोगकर्तालाई सूचित गर्ने सम्बन्धमा, दुरूपयोग र गलत प्रयोगबाट बचाउनका लागि उत्पादकहरूले ओनर म्यानुअलका अतिरिक्त आफ्ना आधिकारिक वेबसाइट र गाडीभित्रको डिस्प्ले जस्ता माध्यमहरू प्रयोग गरी ड्राइभिङ अटोमेसनको स्तर, क्षमताको दायरा, सीमा र प्रयोगकर्ताको भूमिकामा आउने परिवर्तनबारे स्पष्ट रूपमा बुझाउन सक्नेछन्।
मन्त्रालयले अटो मानकीकरणको राष्ट्रिय प्राविधिक समितिलाई सन् २०२५ देखि यो मापदण्डको मस्यौदा तयार पार्ने जिम्मेवारी दिएको थियो । २०२६ जुनमा संयुक्त राष्ट्र संघले स्वीकृत गरेको अटोनोमस ड्राइभिङ प्रणाली सम्बन्धीको विश्वव्यापी प्राविधिक नियम मस्यौदा चीनले नै तयार पारेको थियो ।
मन्त्रालयका अनुसार चीनको यस मापदण्डले लेभल ३ र लेभल ४ प्रणालीहरूका लागि अझ विस्तृत प्राविधिक आवश्यकताहरू तोकेको छ ।
चीनले डिसेम्बर २०२५ मा चांगन अटोमोबाइलको दीपल र बीएआईसी ग्रुपको आर्कफक्सका मोडलहरूलाई पहिलो पटक लेभल ३ स्वीकृति दिएको थियो।
मन्त्रालयका अनुसार सन् २०२६ को हालसम्म चीनमा लेभल २ कम्बाइन्ड ड्राइभर असिस्टेन्स भएका प्यासेन्जर गाडीको पहुँच दर ७०.५ प्रतिशत पुगिसकेको छ । त्यस्तै, नेभिगेसन अन अटोपाइलट सुविधा भएका गाडीको हिस्सा ३४.२ प्रतिशत रहेको छ। मन्त्रालयले आगामी दिनमा अटोनोमस सवारीको बजार प्रवेश व्यवस्थापनलाई थप कडा बनाउँदै लैजाने जनाएको छ ।
मन्त्रालयले अब इन्टेलिजेन्ट कनेक्टेड सवारी साधनहरूको बजार प्रवेश व्यवस्थापनलाई थप कडा बनाउने र अटोनोमस ड्राइभिङ परीक्षण विधि तथा सुरक्षा घटना डाटा आदानप्रदानलाई समेट्ने सहयोगी मापदण्डहरूमा निरन्तर सुधार गर्ने जनाएको छ।
