काठमाडौं । विश्वकै ठूलो अटोमोइल उत्पादक चीनले विद्युतीय सवारीमा प्रयोग हुने ब्याट्री उत्पादनमा एकपछि अर्को फड्को मार्दै गइरहेको छ ।
चीनका अटो कम्पनीहरूले पुराना प्रविधिका ब्याट्रीहरूलाई विस्थापित गर्दै नयाँ ब्याट्री विकास गरिरहेका छन् । पछिल्लो समय चिनियाँ कम्पनीहरूले सोडियम आयन ब्याट्रीको विकास ठूलो सफलता हात पारिरहेका छन् । उनीहरू कमर्शियल सवारीमा यो ब्याट्री सफल परिक्षण गरी मास प्रोडक्सनतर्फ अघि बढिरहेका छन् ।
ब्याट्री उत्पादकहरूले लागत सस्तो र आयु धेरै टिक्ने बनाउन उद्योग प्रयोग गर्ने प्रविधि र सामग्री पनि परिवर्तन गर्न थालेका छन् । ब्याट्री उद्योगहरूले लेयर्ड अक्साइडको हिस्सा घटाउँदै पोल्यानियन (एनएफपीपी) सामग्रीहरूको प्रयोग बढाउँदै लगेका हुन् ।
सांघाई मेटल्स मार्केटका अनुसार चीनको सोडियम आयन ब्याट्री उद्योगमा क्याथोड सामग्री प्रयोगमा ठूलो परिवर्तन देखिएको छ । सन् २०२५ को अन्त्य र २०२६ को सुरुतिर पोल्यानियन सामग्रीहरूले क्याथोड उत्पादनको मुख्य हिस्सा ओगटेका थिए । अर्थात् क्याथोड उत्पादनमा पोल्यानियन सामग्रीको प्रयोग ७० प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको थियो । लेयर्ड अक्साइडको हिस्सा भने निरन्तर घट्दै गएको छ ।
ऊर्जा भण्डारणको माग स्थिर हुँदा उत्पादन वृद्धिको मुख्य आधार पोल्यानियन प्रकारका सामग्रीहरू नै रहेका छन् । जबकि ठूला स्तरका भण्डारण परियोजनाहरूमा सुस्त प्रयोग र कडा प्रणालीका कारण लेयर्ड अक्साइड प्रणालीको गति कमजोर देखिएको छ।
चीनमा सोडियम आयन ब्याट्रीहरूको मुख्य प्रयोग ऊर्जा भण्डारणमै हुने गरेको छ । यो मागको संरचनाले सीधै क्याथोड चयनलाई प्रभाव पारेको छ । जहाँ उत्पादकहरूले ब्याट्रीको आयु, लागत स्थिरता र सुरक्षालाई प्राथमिकता दिएका छन् ।
पोल्यानियन सामग्रीहरूले बारम्बार चार्ज डिस्चार्ज हुने अवस्थामा बलियो संरचनात्मक स्थिरता र लामो आयु प्रदान गर्दछन् । जसले गर्दा तिनीहरू ग्रिड भण्डारणका लागि बढी उपयुक्त हुन्छन् ।यसको विपरीत लेयर्ड अक्साइडहरू प्रयोगका क्रममा संरचनात्मक रूपमा बिग्रने सम्भावना बढी हुन्छ । जसले स्थिर भण्डारण वातावरणमा यिनीहरूको प्रतिस्पर्धालाई सीमित गर्दछ।
सोडियम आयन ब्याट्रीहरू प्रयोगको नजिक पुग्दै गर्दा चीनमा हालैका विकासहरूले सुरक्षा प्रमाणीकरणमा बढ्दो जोड दिएका छन् ।
एउटा प्रयोगशाला परीक्षणले सोडियम आयन सेलहरू ३०० डिग्री सेल्सियससम्मको तापक्रममा पनि आगलागी नभई सुरक्षित रहेको देखाएको छ । जसले चरम परिस्थितिमा यिनीहरूको राम्रो ताप स्थिरतालाई उजागर गर्दछ । यसका साथसाथै विशेष गरी ठूला स्तरका भण्डारण प्रयोगहरूमा सुरक्षा बढाउनका लागि प्रज्वलनशील नहुने इलेक्ट्रोलाइट रणनीतिहरू भएका प्रणालीहरूमाथि पनि काम भइरहेको छ ।
लेयर्ड अक्साइड क्याथोडहरू अझै उत्पादनमा त छन् । तर लागत र स्थिरताको समस्याका कारण यिनीहरू दबाबमा छन् । यी सामग्रीहरूका लागि सामान्यतया महँगो धातुहरू र जटिल नियन्त्रण प्रक्रिया आवश्यक पर्दछ । जसले ठूलो मात्राको भण्डारणमा यिनीहरूको प्रतिस्पर्धालाई सीमित गर्दछ । फलस्वरूप लेयर्ड अक्साइडको उत्पादन अब बढी ऊर्जा चाहिने विशेष क्षेत्र र सुरुवाती चरणका सवारी साधनहरूमा मात्र केन्द्रित भएको छ ।
चीनमा सोडियम आयन ब्याट्री विकास अब प्राविधिक परीक्षणबाट औद्योगिक उत्पादनतर्फ बढिरहेको छ । यो परिवर्तनले प्रतिस्पर्धालाई सैद्धान्तिक क्षमताबाट प्रतिचक्र लागत र प्रयोगको अनुकूलतातर्फ मोडिदिएको छ ।
हेभी सवारीमा सोडियम आयन प्रणालीको हालैको व्यावसायिक परीक्षणले यो प्रविधि प्रयोगशालाको सट्टा वास्तविक संचालन अवस्थाहरूमा मूल्याङ्कन भइरहेको संकेत गर्दछ। ट्रक परीक्षणले विशिष्ट परिस्थितिहरूमा संचालन दक्षता र यात्रा दूरीमा सुधार देखाएको छ।
सोडियम आयन ब्याट्री क्याथोड विकासले विभिन्न बाटोहरू खुलै राख्नेछ । जसमा पोल्यानियन प्रणाली (एनएफपीपी) ऊर्जा भण्डारणमा, लेयर्ड अक्साइड उच्च ऊर्जा घनत्व चाहिने प्रयोगहरूमा र प्रुसियन ब्लू एनालग फास्टचार्ज क्षेत्रमा प्रयोग हुनेछ ।
सन् २०२६ सम्म चीनमा सोडियम आयन ब्याट्री उत्पादन क्षमताको विस्तारलाई ऊर्जा भण्डारणको प्रयोग र सामग्रीको लागतमा भइरहेको कटौतीले सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ । कमर्शियल सवारीमा परीक्षण र सुरक्षा सफलताहरूले यो प्रविधि प्रयोगतर्फ अघि बढेको संकेत गर्दछ ।
