काठमाडौं । गाडीमा गियरबक्स सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण भागमध्ये एक हो । यसले इन्जिनबाट पाँग्रामा शक्ति स्थानान्तरण गर्दछ र गाडीलाई विभिन्न गतिमा गुड्न मद्दत गर्दछ ।
हाल अटो उत्पादकहरूले आफ्ना गाडीमा विभिन्न किसिमका अटोमेटिक गियरबक्स प्रयोग गरिरहेका छन् । आइस गाडीमा एएमटी, सीभीटी, टर्क कन्भर्टर अटोमेटिक, डुअल क्लच ट्रान्समिसन र ईभीमा सिंगल स्पीड गियरबक्स दिइएको हुन्छ ।
प्रत्येक प्रकारको गियरबक्सले फरक ड्राइभिङ अनुभव प्रदान गर्दछ । कसैले सस्तो मूल्य र सहजतालाई प्राथमिकता दिन्छन् भने कसैले उत्कृष्ट पर्फमेन्समा ध्यान दिन्छन् । कसैले इन्धन खपतको मितव्ययितालाई महत्त्व दिन्छन् । यहाँ हामीले हाल गाडीमा प्रयोग भइरहेका विभिन्न गियरबक्सको बारेमा चर्चा गरेका छौं ।
अटोमेटेड म्यानुअल ट्रान्समिसन (एएमटी)
एएमटी यन्त्रिक रूपमा म्यानुअल गियरबक्स जस्तै हुन्छ । तर यसमा क्लच र गियर परिवर्तन गर्ने काम सेन्सर र एक्युएटरहरूको प्रयोग गरी स्वचालित रूपमा नियन्त्रण गरिन्छ ।
एएमटीले अटोमेटिक गियरबक्सलाई धेरै सस्तो बनाएर सर्वसुलभ बनाएको छ । यी गियरबक्सहरू तुलनात्मक रूपमा इन्धन किफायती हुन्छन् । यिनीहरूको मर्मत खर्च पनि कम हुन्छ । सस्तो अटोमेटिक कार खोज्नेहरूका लागि यो उपयुक्त विकल्प हो ।
यद्यपि, एएमटीहरू धेरै परिष्कृत भने हुँदैनन् । विशेषगरी तीव्र गति बढाउँदा वा कम गतिमा गाडी गुडाउँदा गियर परिवर्तन भएको महसुस ढिलो र झड्का लाग्ने खालको हुन सक्छ । रोमाञ्चक वा तीव्र ड्राइभिङ मन पराउनेहरूका लागि यो त्यति उपयुक्त मानिँदैन।
कन्टिन्युअस्ली भेरियबल ट्रान्समिसन (सीभीटी)
यो निश्चित गियर अनुपातमा परिवर्तन हुने परम्परागत अटोमेटिक गियरबक्सहरू जस्तो नभई बेल्ट र पुली प्रणालीको प्रयोग गरेर निरन्तर आफ्नो अनुपातहरू समायोजन गर्दछ । यसमा कुनै छुट्टै गियर परिवर्तन भएको महसुस हुँदैन । यो विशेषगरी दैनिक ट्राफिकमा ड्राइभिङ अनुभव अत्यन्तै सहज र झड्कारहित हुन्छ ।
तर, जब तपाईं तीव्र गतिमा एक्सिलेटर थिच्नुहुन्छ, तब यसको एउटा बेफाइदा देखिन्छ । यो प्रणाली इन्जिनलाई सबैभन्दा बढी किफायती शक्ति क्षेत्रमा राख्न बनाइएको हुनाले गाडीको गति समानुपातिक रूपमा बढ्नुअघि नै इन्जिनको गति तीव्र रूपमा बढ्न सक्छ। यसले गर्दा ‘रबर ब्यान्ड’ जस्तो महसुस गराउँछ, जहाँ इन्जिन कराएको आवाज त आउँछ । तर, गाडीको गति बढ्न थोरै ढिलो भएको वा तालमेल नमिलेको जस्तो देखिन्छ, जुन कुरा गाडी हाँक्न रुचि राख्नेहरूलाई मन नपर्न सक्छ ।
तैपनि, सहजता, सजिलो ड्राइभिङ र आरामदायी सहरी यात्रालाई प्राथमिकता दिनेहरूका लागि सीभीटीले धेरै राम्रो काम गर्दछ । शान्त र स्थिर तरिकाले चलाउँदा यो सामान्यतया बढी किफायती पनि हुन्छ ।
टर्क कन्भर्टर अटोमेटिक (टीसी एटी)
टर्क कन्भर्टर अटोमेटिक गियरबक्स विश्वभरि नै सबैभन्दा पुरानो र व्यापक रूपमा प्रयोग हुने अटोमेटिक ट्रान्समिसन प्रकार मध्ये एक हो । परम्परागत क्लचको सट्टा यसले इन्जिनबाट गियरबक्समा शक्ति स्थानान्तरण गर्न ‘टर्क कन्भर्टर’ भनिने फ्लुइड कपलिङको प्रयोग गर्दछ ।
टर्क कन्भर्टर अटोमेटिकहरू आफ्नै सहजता र विश्वसनीयताका लागि परिचित छन् । आरामदायक र सहज ड्राइभिङ अनुभव चाहने क्रेताहरूका लागि यी गियरबक्सहरू विशेष रूपमा उपयुक्त हुन्छन् । यिनीहरूले धेरै शक्ति उत्पादनलाई प्रभावकारी रूपमा धान्न सक्ने भएकाले ठूला डिजेल एसयूभीहरूमा पनि राम्रो काम गर्छन् । यद्यपि, यी गियरबक्सहरू सीभीटी र एएमटीको तुलनामा महँगा हुनुका साथै बनावटमा अलि जटिल हुन्छन् ।
पुराना टर्क कन्भर्टरहरूले स्पष्ट रूपमा कम माइलेज दिने भए पनि आधुनिक भर्सनले त्यो दुरीलाई निकै कम गरिसकेका छन् । यद्यपि केही परिस्थितिहरूमा यिनीहरू एएमटी वा डुअल क्लच अटोमेटिकभन्दा कम किफायती हुन सक्छन् । यिनीहरूको गियर परिवर्तन डुअल क्लच गियरबक्सको तुलनामा केही ढिलो महसुस हुन सक्छ । जुन छिटो गियर परिवर्तनका लागि नै बनाइएको हुन्छ ।
डुअल क्लच ट्रान्समिसन (डीसीटी)
डुअल क्लच ट्रान्समिसनले दुईवटा छुट्टाछुट्टै क्लचहरू प्रयोग गर्दछ । एउटा बिजोर संख्याका गियरहरू १, ३, ५, ७ का लागि र अर्को जोर संख्याका गियरहरू २, ४, ६ का लागि । यसले गर्दा अर्को गियर पहिले नै तयारी अवस्थामा रहन्छ । जसको परिणामस्वरूप शक्तिको प्रवाहमा कुनै अवरोध नआई अत्यन्तै तीव्र गतिमा गियर परिवर्तन हुन्छ ।
डुअल क्लच गियरबक्स दुई प्रकारका हुन्छन् । ड्राइ क्लच र वेट क्लच । धेरैजसो किया र हुण्डाईका टर्बो पेट्रोल गाडीहरूमा प्रयोग हुने सुख्खा क्लच प्रणालीहरू हल्का हुन्छन् । सामान्यतया यसले छिटो र सटिक गियर परिवर्तन प्रदान गर्दछ । जसले गाडीलाई अझ स्पोर्टीको महसुस गराउँछ । तर, धेरै कम गतिमा चल्दा यो अलि झड्का लाग्ने खालको हुन सक्छ । र, लामो समयसम्म जाम भएको ट्राफिकमा यो चाँडै तात्तिने सम्भावना रहन्छ ।
नयाँ रेनो डस्टरमा प्रयोग गरिएको जस्तो भिजेको क्लच प्रणालीमा क्लचहरूलाई चिसो राख्नका लागि तेल भित्र डुबाइएको हुन्छ । यसले गर्दा गाडी एकदमै कम गतिमा गुडाउँदा पनि सहज हुन्छ । धेरै शक्ति धान्न सक्छ र भारी ट्राफिकमा पनि तात्तिने समस्या कम हुन्छ । यसको बेफाइदा भनेको भिजेको क्लच प्रणालीहरू सामान्यतया अलि गह्रौँ हुन्छन् । यिनीहरूको गियर परिवर्तन सुख्खा क्लचको तुलनामा थोरै ढिलो महसुस हुन सक्छ।
हाइ पर्फमेन्स कारहरूमा डीसीटीको व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ । किनभने यी अन्य धेरैजसो अटोमेटिक गियरबक्सहरूभन्दा धेरै छिटो प्रतिक्रिया दिने हुन्छन् र द्रुत गतिमा गियर परिवर्तन गर्छन्।
यसको नकारात्मक पक्ष भनेको यसको जटिलता र लागत हो। डीसीटीहरू यान्त्रिक रूपमा अन्य धेरैजसो अटोमेटिकहरू भन्दा बढी जटिल हुन्छन् । जसले गर्दा यसको मर्मत खर्च महँगो हुन सक्छ । कम गतिमा गुड्दा यो राम्रो सीभीटी वा टर्क कन्भर्टर अटोमेटिक जस्तो सहज हुँदैन ।
ईभीमा प्रयोग हुने गियरबक्स
परम्परागत बहु गियर ट्रान्समिसनको सट्टा धेरैजसो इलेक्ट्रीक गाडीहरूले सिंगल स्पीड रिडक्सन गियरबक्स प्रयोग गर्छन् । इलेक्ट्रीक मोटरहरूले तुरुन्तै शक्ति उत्पादन गर्ने भएकाले सामान्यतया धेरै गियरहरूको आवश्यकता पर्दैन।
यद्यपि, ईभीमा पनि मल्टि स्पीड गियर बक्सहरू सम्भव छन् । पोर्श टेक्यान र आउँदै गरेको सी क्लास र ईक्यूएस फेसलिफ्ट जस्ता ईभीमा टु स्पीड ट्रान्समिसन प्रयोग गरिएको छ । धेरै गियर अनुपातहरू प्रयोग गर्दा सुरुवाती गति, अधिकतम गति र इन्धन दक्षतामा समेत केही सुधार ल्याउन सकिन्छ ।
तर, सिंगल स्पीड सेटअपले नै लागत र यान्त्रिक जटिलता कम राख्दै आवश्यक पर्ने सबै काम गर्ने भएकाले अहिले प्रायः सबै ईभीमा सिंगल स्पीड गियरबक्स नै प्रयोग गरिएको हुन्छ ।
